{"id":462,"date":"2023-07-27T02:35:18","date_gmt":"2023-07-27T02:35:18","guid":{"rendered":"https:\/\/dars-ishlanma.uz\/?p=462"},"modified":"2024-06-25T08:42:59","modified_gmt":"2024-06-25T03:42:59","slug":"python-dasturlash-tili-yaratilishi-tarixi-imkoniyatlari-va-uni-ornatish-tartibi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/dars-ishlanma.uz\/ru\/python-dasturlash-tili-yaratilishi-tarixi-imkoniyatlari-va-uni-ornatish-tartibi\/","title":{"rendered":"PYTHON DASTURLASH TILI YARATILISHI TARIXI, IMKONIYATLARI VA UNI O`RNATISH TARTIBI"},"content":{"rendered":"<p>Python dasturlash tilini yaratilishi 1980-yil oxiri 1990-yil boshlaridan boshlangan. O`sha paytlarda uncha taniqli bo`lmagan Gollandiyaning CWI instituti xodimi Gvido van Rossum ABC tilini yaratilish loyihasida ishtirok etgan edi. ABC tili Basic tili o`rniga talabalarga asosiy dasturlash konsepsiyalarini o`rgatish uchun mo`ljallangan til edi. Bir kun Gvido bu ishlardan charchadi va 2 hafta davomida o`zining Macintoshida boshqa oddiy tilning interpretatorini yozdi, bunda u albatta ABC tilining ba\u2019zi bir g`oyalarini o`zlashtirdi. Shuningdek, Python 1980-1990-yillarda keng foydalanilgan Algol-68, C, C++, Modul3 ABC, SmallTalk tillarining ko`plab xususiyatlarini o`ziga olgandi. Gvido van Rossum bu tilni internet orqali tarqata boshladi. Bu paytda o`zining \u201cDasturlash tillarining qiyosiy taqrizi\u201d veb sahifasi bilan internetda to 1996-yilgacha Stiv Mayevskiy ismli kishi taniqli edi. U ham Macintoshni yoqtirardi va bu narsa uni Gvido bilan yaqinlashtirdi. O`sha paytlarda Gvido BBC ning \u201cMonti Paytonning havo sirki\u201d komediyasining muxlisi edi va o`zi yaratgan tilni Monti Payton nomiga <strong>Python<\/strong> deb atadi (ilon nomiga emas).<\/p>\n\n\n\n<p>Til tezda ommalashdi. Bu dasturlash tiliga qiziqqan va tushunadigan foydalanuvchilar soni ko`paydi. Boshida bu juda oddiy til edi. Shunchaki kichik interpretator bir nechta funksiyalarga ega edi. 1991-yil birinchi OYD (Obyektga Yo`naltirilgan Dasturlash) vositalari paydo bo`ldi.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir qancha vaqt o`tib Gvido Gollandiyadan Amerikaga ko`chib o`tdi. Uni CNRI korparatsiyasiga ishlashga taklif etishdi. U o`sha yerda ishladi va korparatsiya shug`ullanayotgan loyihalarni <strong>Python<\/strong> tilida yozdi va bo`sh ish vaqtlarida tilni interpretatorini rivojlantirib bordi. Bu 1990-yil <strong>Python 1.5.2<\/strong> turkumi paydo bo`lguncha davom etdi.<\/p>\n\n\n\n<p>Gvidoning asosiy vaqti korparatsiyani loyihalarini yaratishga ketardi bu esa unga yoqmasdi. Chunki uning <strong>Python<\/strong> dasturlash tilini rivojlantirishga vaqti qolmayotgandi. Shunda u o`ziga tilni rivojlantirishga imkoniyat yaratib bera oladigan homiy izladi va uni o`sha paytlarda endi tashkil etilgan BeOpen firmasi qo`llab quvvatladi. U CNRI dan ketdi, lekin shartnomaga binoan u <strong>Python 1.6 <\/strong>turkumini yakunlab berishga majbur edi. BeOpen da esa u <strong>Python 2.0<\/strong> turkumni yaratdi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Python<\/strong> 2.0 turkumi bu oldinga qo`yilgan katta qadamlardan edi. Bu turkumda eng asosiysi til va interpretatorni rivojlanish jarayoni ochiq ravishda bo`ldi.<\/p>\n\n\n\n<p>Shunday qilib 1.0 turkumi 1994-yil chiqarilgan bo`lsa, 2.0 turkumi 2000-yil, 3.0 turkumi esa 2008-yil ishlab chiqarildi. Hozirgi vaqtda uchinchi turkumi keng qo`llaniladi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>PYTHON DASTURLASH TILI IMKONIYATLARI<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Python <\/strong>\u2013 bu o&#8217;rganishga oson va shu bilan birga imkoniyatlari yuqori bo&#8217;lgan oz sonlik zamonaviy dasturlash tillari qatoriga kiradi. <strong>Python<\/strong> yuqori darajadagi ma&#8217;lumotlar strukturasi va oddiy lekin samarador obyektga yo&#8217;naltirilgan dasturlash uslublarini taqdim etadi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Pythonning o&#8217;ziga xosligi<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Oddiy, o\u2019rganishga oson, sodda sintaksisga ega, dasturlashni boshlash uchun qulay, erkin va ochiq kodli dasturiy ta&#8217;minot.<\/li>\n\n\n\n<li>Dasturni yozish davomida quyi darajadagi detallarni, misol uchun xotirani boshqarishni hisobga olish shart emas.<\/li>\n\n\n\n<li>Ko\u2019plab platformalarda hech qanday o\u2019zgartirishlarsiz ishlay oladi.<\/li>\n\n\n\n<li>Kengayishga (\u0420\u0430\u0441\u0448\u0438\u0440\u044f\u0435\u043c\u044b\u0439) moyil til. Agar dasturni biror joyini tezroq ishlashini&nbsp; xoxlasak shu qismni C yoki C++ dasturlash tillarida yozib keyin shu qismni python kodi orqali ishga tushirsa (chaqirsa) bo\u2019ladi.<\/li>\n\n\n\n<li>Juda ham ko\u2019p xilma-xil kutubxonalarga ega.<\/li>\n\n\n\n<li>xml\/html fayllar bilan ishlash<\/li>\n\n\n\n<li>http so`rovlari bilan ishlash<\/li>\n\n\n\n<li>GUI(grafik interfeys)<\/li>\n\n\n\n<li>Web ssenariy tuzish<\/li>\n\n\n\n<li>FTP bilan ishlash<\/li>\n\n\n\n<li>Rasmli audio video fayllar bilan ishlash<\/li>\n\n\n\n<li>Robot texnikada<\/li>\n\n\n\n<li>Matematik va ilmiy hisoblashlarni programmalash<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><strong>Pythonni<\/strong> katta loyihalarda ishlatish mumkin. Chunki, uni chegarasi yo`q, imkoniyati yuqori. Shuningdek, u sodda va universalligi bilan dasturlash tillari orasida eng yaxshisidir.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>PYTHON-NI O&#8217;RNATISH<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Python-ni Windows-ga o&#8217;rnatish uchun avval uni rasmiy saytdan yuklab olamiz. Pythonni boshqa saytlardan yuklab olishni tavsiya etmayman. Pyton boshqa saytlardan yoki torrent orqali olingan bo&#8217;lsa, ularda virus bo&#8217;lishi mumkin.<\/p>\n\n\n\n<p>Dasturtur bepul, <a href=\"https:\/\/python.org\/downloads\/windows\/\">https:\/\/python.org\/downloads\/windows\/<\/a> saytiga o&#8217;tib, pythonni so\u2019ngi turkumini yuklab oling.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"807\" height=\"522\" src=\"https:\/\/dars-ishlanma.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/python-web.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-463\" srcset=\"https:\/\/dars-ishlanma.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/python-web.png 807w, https:\/\/dars-ishlanma.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/python-web-300x194.png 300w, https:\/\/dars-ishlanma.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/python-web-768x497.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 807px) 100vw, 807px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>Yuqorida rasmda ko\u2019rsatilgan havolani faollashtirsangiz Python dasturi so\u2019ngi turkumini yuklab olish uchun mo\u2019ljallangan sahifasiga o\u2019tasiz.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"768\" src=\"https:\/\/dars-ishlanma.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/python-web2.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-464\" srcset=\"https:\/\/dars-ishlanma.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/python-web2.png 1024w, https:\/\/dars-ishlanma.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/python-web2-300x225.png 300w, https:\/\/dars-ishlanma.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/python-web2-768x576.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>Ko\u2019rib turganingizdek ushbu qo\u2019llanma tayyorlanayotganda web-sahifada Python ning 3.8.5 turkumi berilgan.<\/p>\n\n\n\n<p>Sichqonchadan foydalanib sahifani pastki qismiga o\u2019tamiz. Bilsangiz kerak Windows operatsion tizimi ikki hil razryadli bo\u2019ladi. 32(86) yoki 64, shunga ko\u2019ra kompyuteringizga o\u2019rnatilgan operatsion tizm razryadiga qarab kerakli turkumdagi havolani tanlaysiz.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"802\" height=\"579\" src=\"https:\/\/dars-ishlanma.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/pythonni-y-o-1.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-466\" srcset=\"https:\/\/dars-ishlanma.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/pythonni-y-o-1.png 802w, https:\/\/dars-ishlanma.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/pythonni-y-o-1-300x217.png 300w, https:\/\/dars-ishlanma.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/pythonni-y-o-1-768x554.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 802px) 100vw, 802px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>Pythonni yuklab olgan bo\u2019lsangiz endi uni o\u2019rnatamiz. Buning uchun quyidagi rasmda berilgandek Payton o\u2019rnatuvchisi ustiga sichqoncha ko\u2019rsatgichi olib kelib chap tugmachasini ikki marta bosamiz.&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"727\" height=\"476\" src=\"https:\/\/dars-ishlanma.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/install-python.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-467\" srcset=\"https:\/\/dars-ishlanma.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/install-python.png 727w, https:\/\/dars-ishlanma.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/install-python-300x196.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 727px) 100vw, 727px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"768\" src=\"https:\/\/dars-ishlanma.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/install.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-468\" srcset=\"https:\/\/dars-ishlanma.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/install.png 1024w, https:\/\/dars-ishlanma.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/install-300x225.png 300w, https:\/\/dars-ishlanma.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/install-768x576.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>Operatsion tizim ogohlantiryapti &#8211; <em>\u201cInternetdan olingan fayllar foydalidir, lekin kompyuterni ishdan chiqarishi mumkin\u201d<\/em>. Biz faylni ishonchli manbadan olganimiz uchun <strong>\u2018<\/strong><strong>\u0417\u0430\u043f\u0443\u0441\u0442\u0438\u0442\u044c<\/strong><strong>\u2019<\/strong> tugmasini bosamiz.&nbsp; Natijada dastur o\u2019rnatuvchisi ishga tushadi. Undan ko\u2019rib turganingiz <strong>\u2018Install Now\u2019<\/strong> bandini tanlaymiz<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"670\" height=\"412\" src=\"https:\/\/dars-ishlanma.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/install-1.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-469\" srcset=\"https:\/\/dars-ishlanma.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/install-1.png 670w, https:\/\/dars-ishlanma.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/install-1-300x184.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 670px) 100vw, 670px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>O\u2019rnatish jarayoni boshlandi\u2026<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"670\" height=\"412\" src=\"https:\/\/dars-ishlanma.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/install-2.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-470\" srcset=\"https:\/\/dars-ishlanma.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/install-2.png 670w, https:\/\/dars-ishlanma.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/install-2-300x184.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 670px) 100vw, 670px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>Ma\u2019lum vaqt o\u2019tgach ekranda quyidagi qutlov oynasi paydo bo\u2019ladi. Bu Python dasturini kompyuterga o\u2019rnatilganligini bildiradi.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"670\" height=\"412\" src=\"https:\/\/dars-ishlanma.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/install-3.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-471\" srcset=\"https:\/\/dars-ishlanma.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/install-3.png 670w, https:\/\/dars-ishlanma.uz\/wp-content\/uploads\/2023\/07\/install-3-300x184.png 300w\" sizes=\"auto, (max-width: 670px) 100vw, 670px\" \/><\/figure>\n<\/div>\n\n\n<p>\u2018Close\u2019 tugmasini bosib oynani yopamiz.<\/p>\n\n\n\n<p>Mana hurmatli o\u2019quvchilar siz ham huddi shu ketma-ketlikda amallarni bajarishni uddalagan bo\u2019lsangiz, tabriklayman, Python dasturi kompyutreringizga o\u2019rnatildi!<\/p>\n\n\n\n<!-- Yandex.RTB R-A-2562262-5 -->\n<div id=\"yandex_rtb_R-A-2562262-5\"><\/div>\n<script>window.yaContextCb.push(()=>{\n\tYa.Context.AdvManager.render({\n\t\t\"blockId\": \"R-A-2562262-5\",\n\t\t\"renderTo\": \"yandex_rtb_R-A-2562262-5\"\n\t})\n})\n<\/script>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Python dasturlash tilini yaratilishi 1980-yil oxiri 1990-yil boshlaridan boshlangan. O`sha paytlarda uncha taniqli bo`lmagan Gollandiyaning CWI instituti xodimi Gvido van Rossum ABC tilini yaratilish loyihasida ishtirok etgan edi. ABC tili Basic tili o`rniga talabalarga asosiy dasturlash konsepsiyalarini o`rgatish uchun mo`ljallangan til edi. Bir kun Gvido bu ishlardan charchadi va 2 hafta davomida o`zining Macintoshida boshqa [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":471,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[37],"tags":[129,128],"class_list":["post-462","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-maqola","tag-install","tag-python"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/dars-ishlanma.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/462","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/dars-ishlanma.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/dars-ishlanma.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dars-ishlanma.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dars-ishlanma.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=462"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/dars-ishlanma.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/462\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1224,"href":"https:\/\/dars-ishlanma.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/462\/revisions\/1224"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/dars-ishlanma.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media\/471"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/dars-ishlanma.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=462"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/dars-ishlanma.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=462"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/dars-ishlanma.uz\/ru\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=462"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}